Cơ sở pháp lý của công tác kiến nghị phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật được quy định rõ tại điểm c khoản 3 Điều 4 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, sửa đổi bổ sung năm 2025 và khoản 8 Điều 166 Bộ luật Tố tụng hình sự, sửa đổi bổ sung năm 2025. Theo đó, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân áp dụng biện pháp phòng ngừa vi phạm pháp luật và tội phạm; cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm xem xét, trả lời kiến nghị theo quy định. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Viện kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát không chỉ trong phạm vi tố tụng mà còn mở rộng sang lĩnh vực phòng ngừa chung, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước. Đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, với vai trò là người lãnh đạo, điều hành toàn diện hoạt động của chính quyền địa phương, việc tiếp nhận và chỉ đạo thực hiện các kiến nghị của Viện kiểm sát có ý nghĩa đặc biệt trong việc khắc phục sơ hở, thiếu sót trong quản lý, ngăn chặn nguy cơ phát sinh vi phạm và tội phạm.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác kiến nghị phòng ngừa, ngay từ đầu năm 2026 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã ban hành 02 kiến nghị phòng ngừa đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa gồm: 01 kiến nghị phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật, hạn chế tối đa các vụ án, vụ việc “Sản xuất, buôn bán hàng giả”, “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” và “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” xảy ra trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 và những năm tiếp theo. Ngay sau đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản giao cho Sở Công Thương (Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 389/KH) chủ trì phối hợp với các đơn vị có liên quan nghiên cứu, tham mưu giải quyết kiến nghị của Viện kiểm sát; 01 kiến nghị phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật hạn chế tối đa các vụ án, vụ việc “Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt trái phép vũ khí quân dụng” và “Tàng trữ, vận chuyển trái phép vật liệu nổ”. Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản giao cho Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và các đơn vị, địa phương liên quan nghiên cứu, tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa thực hiện kiến nghị của Viện kiểm sát. Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ án hình sự nghiêm trọng trên địa bàn các tỉnh, thành phố thường xuất phát từ những bất cập trong công tác quản lý hàng hóa trên thị trường, đất đai, tài nguyên, đầu tư công, xây dựng cơ bản, tài chính – ngân sách hoặc quản lý vũ khí, vật liệu nổ, trật tự xã hội... Thông qua hoạt động kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm; kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, Viện kiểm sát có điều kiện tiếp cận đầy đủ hồ sơ, tài liệu, đánh giá sâu sắc nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm ngay từ khi phát hiện đến khi kết thúc việc xử lý. Từ đó, Viện kiểm sát có thể ban hành kiến nghị yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan rà soát quy trình quản lý, tăng cường thanh tra, kiểm tra, hoàn thiện quy định nội bộ, chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương hành chính. Hoạt động này thể hiện rõ tính chủ động của Viện kiểm sát trong phòng ngừa từ sớm, từ xa, góp phần giảm thiểu thiệt hại cho Nhà nước và xã hội. Công tác kiến nghị phòng ngừa còn góp phần tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Khi Viện kiểm sát ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, đó là sự thể hiện chức năng giám sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Việc Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh có trách nhiệm xem xét, chỉ đạo thực hiện và trả lời kiến nghị theo quy định thể hiện sự tôn trọng pháp luật và trách nhiệm giải trình trước cơ quan có thẩm quyền. Qua đó, mối quan hệ giữa Viện kiểm sát và chính quyền địa phương được củng cố trên cơ sở phối hợp, nhưng vẫn bảo đảm tính độc lập trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan.
Để công tác kiến nghị thực sự phát huy hiệu quả và góp phần nâng cao vị thế của Viện kiểm sát, cần chú trọng nâng cao chất lượng kiến nghị. Nội dung kiến nghị phải cụ thể, có căn cứ pháp lý rõ ràng, phân tích đầy đủ nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm và vi phạm pháp luật; đồng thời đề xuất giải pháp khả thi, phù hợp với thực tiễn quản lý của địa phương. Viện kiểm sát cần tăng cường công tác tổng hợp, thống kê, xây dựng chuyên đề về các dạng vi phạm phổ biến; tổ chức rút kinh nghiệm, trao đổi nghiệp vụ nhằm nâng cao kỹ năng phân tích, đánh giá cho đội ngũ Kiểm sát viên. Bên cạnh đó, việc theo dõi, đôn đốc và kiểm tra kết quả thực hiện kiến nghị cũng cần được thực hiện nghiêm túc, tránh tình trạng kiến nghị mang tính hình thức, ban hành nhưng không được quan tâm thực hiện. Trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách hành chính hiện nay, Viện kiểm sát có thể ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, phân tích dữ liệu vi phạm pháp luật để kịp thời phát hiện xu hướng, nguy cơ tiềm ẩn, từ đó kiến nghị sớm các biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp với các cơ quan Thanh tra, Kiểm toán, Công an và các Cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong công tác phòng ngừa vi phạm. Khi kiến nghị của Viện kiểm sát được xây dựng trên cơ sở khoa học, thực tiễn và được chính quyền địa phương nghiêm túc tiếp thu, hiệu quả quản lý nhà nước sẽ được nâng cao, môi trường pháp lý trên địa bàn ngày càng ổn định, minh bạch và quan trọng nhất là hạn chế tối đa tội phạm và vi phạm pháp luật xảy ra trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.
Nâng cao vai trò, vị thế của Viện kiểm sát nhân dân không chỉ phụ thuộc vào thẩm quyền được pháp luật quy định, mà còn ở chất lượng, hiệu quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ trên thực tế của Viện kiểm sát. Công tác kiến nghị phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh là một trong những phương thức quan trọng thể hiện tính chủ động, trách nhiệm và bản lĩnh của ngành Kiểm sát trong việc bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước và nhân dân. Khi công tác kiến nghị được thực hiện bài bản, nghiêm túc, có chiều sâu, gắn với trách nhiệm cụ thể và được theo dõi, đôn đốc đến cùng, Viện kiểm sát sẽ ngày càng khẳng định vị thế là thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, góp phần xây dựng chính quyền địa phương, hoạt động đúng pháp luật, vì sự phát triển bền vững và ổn định của xã hội nói chung và của tỉnh Khánh Hòa nói riêng.