Trang thông tin tổng hợp Viện Kiểm Sát Khánh Hòa

Năm Du lịch quốc gia 2019 - Nha Trang, Khánh Hòa

Vướng mắc trong việc xác định tranh chấp dân sự hay tranh chấp kinh doanh thương mại

Để thụ lý, giải quyết vụ án dân sự và vụ án kinh doanh thương mại, Tòa án phải dựa vào yêu cầu cụ thể của người khởi kiện để xác định quan hệ pháp luật mà đương sự tranh chấp. Từ đó, đối chiếu với các quy định về thẩm quyền của Bộ luật Tố tụng dân sự để xác định yêu cầu khởi kiện của đương sự có thuộc thẩm quyền của Tòa án hay không. Việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp còn có ý nghĩa quan trọng trong việc áp dụng pháp luật nội dung (điều chỉnh quyền và nghĩa vụ giữa các bên) trong việc giải quyết yêu cầu của đương sự.

Hiện nay, tình trạng giữa cá nhân, tổ chức thực hiện ký kết hợp đồng thuê quyền sử dụng đất để hoạt động kinh doanh, nhưng làm ăn thua lỗ dẫn đến việc không có khả năng trả tiền thuê đất đúng cam kết hoặc do bên cho thuê yêu cầu chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Trước tình trạng này, các bên đã chọn giải pháp khởi kiện ra Tòa án. Qua công tác kiểm sát việc thụ lý, giải quyết vụ án cho thấy:

+  Đối với trường hợp việc ký kết hợp đồng thuê quyền sử dụng đất giữa cá nhân, hộ gia đình không có đăng ký kinh doanh với cá nhân, hộ gia đình, tổ chức có đăng ký kinh doanh thì Tòa án xác định và thụ lý vụ kiện là vụ án dân sự.

+ Đối với trường hợp ký kết hợp đồng thuê quyền sử dụng đất giữa tổ chức không có đăng ký kinh doanh với cá nhân, hộ gia đình, tổ chức có đăng ký kinh doanh thì xác định và thụ lý vụ kiện là vụ án kinh doanh thương mại.

Như vậy, tranh chấp hợp đồng thuê quyền sử dụng đất giữa tổ chức không có đăng ký kinh doanh với cá nhân, hộ gia đình, tổ chức có đăng ký kinh doanh là tranh chấp về kinh doanh thương mại hay tranh chấp dân sự theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Việc xác định quan hệ tranh chấp rõ ràng tạo điều kiện cho việc giải quyết vụ án được chính xác, đúng theo các quy định của pháp luật, bởi lẽ: Các quy định của pháp luật đối với hai loại tranh chấp về dân sự và kinh doanh thương mại là khác nhau, khác về thời hạn giải quyết, khác về điều luật, văn bản áp dụng giải quyết vụ án.

Xung quanh vấn đề xác định quan hệ tranh chấp dân sự hay kinh doanh thương mại đang tồn tại hai quan điểm khác nhau, đó là:

+ Quan điểm thứ nhất cho rằng: Quan hệ tranh chấp hợp đồng hợp đồng thuê quyền sử dụng đất giữa tổ chức với cá nhân, hộ gia đình có đăng ký kinh doanh định là tranh chấp dân sự thuộc quy định tại khoản 3, điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự 2015.

+ Quan điểm thứ hai, ngược lại cho rằng: Đây không phải là tranh chấp dân sự mà là tranh chấp kinh doanh thương mại theo quy định tại khoản 1, điều 30 Bộ luật tố tụng dân sự 2015.

Theo quan điểm cá nhân, tôi đồng ý với quan điểm thứ nhất, vì những lý do sau:

Theo quy định tại khoản 1, điều 30 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 quy định những tranh chấp về kinh doanh thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án: “1. Tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận”.

Tại khoản 1, điều 6 Luật thương mại quy định “Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh”. Điều này thể hiện khi hoạt động thương mại điều chỉnh bởi luật thương mại thì phải là các tổ chức được thành lập hợp pháp, cá nhân có đăng ký kinh doanh.

Ngoài ra, theo quy định tại Nghị quyết 03/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân Tối Cao hướng dẫn thi hành một số quy định trong phần thứ nhất “Những quy định chung “của Bộ luật tố tụng dân sự sửa đổi bổ sung năm 2011, có quy định:

Khoản 1, điều 6 quy định “Cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh là cá nhân, tổ chức đã được các cơ quan có thẩm quyền đăng ký kinh doanh cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật, cụ thể như sau:

a). Cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác (theo Bộ luật dân sự năm 2005, Luật Thương mại và các văn bản quy phạm pháp luật khác về đăng ký kinh doanh);
...
d). Cá nhân, tổ chức khác theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh.”

Như vậy, tranh chấp về kinh doanh thương mại quy định tại khoản 1, điều 30 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, phải là: Tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh và đều có mục đích lợi nhuận. Trong trường hợp tranh chấp xảy ra mà một trong các bên là tổ chức, cá nhân mặc dù có mục đích lợi nhuận nhưng không có đăng ký kinh doanh thì cũng không thỏa mãn điều kiện quy định về tranh chấp kinh doanh thương mại theo quy định tại khoản 1, điều 30 Bộ luật tố tụng dân sự 2015.

Qua trang tin điện tử của Ngành, rất mong được các đồng nghiệp, bạn đọc trao đổi để nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết án dân sự./.

Hồng Lan - VKSNDTP Cam Ranh

Liên kết website

Thông kê truy cập